IUI و خدمات کمک باروری

(IUI) تلقیح داخل رحمی اسپرم

IUI به معنی تزریق اسپرم فراوری شده به درون حفره ی رحم است و یکی از روشهای کمک باروری می باشد. این فرایند موجب افزایش احتمال تماس تخمک با اسپرم در محیط رحم شده و شانس وقوع بارداری را افزایش می دهد.

IUI روش ساده ای است که کاربرد بسیار گسترده ای در درمان ناباروری یافته است. این روش اولین خط درمان ناباروری می باشد که در موارد ذیل ممکن است به زوجین نابارور پیشنهاد گردد:

·         کم بودن تعداد اسپرم و یا کم تحرکی اسپرم ها

·         زیاد بودن درصد اسپرم های غیر طبیعی

·         کم بودن حجم مایع منی

·         وجود آنتی اسپرم آنتی بادی (Anti sperm Antibodies) در مایع منی

·         وجود ترشحات کشنده اسپرم در دهانه رحم، کم یا غلیظ بودن موکوس مخاط دهانه رحم که اجازه عبور به اسپرم نمیدهد. وجود مشکل در موکوس سرویکس را می توان با انجام آزمایش بعد از نزدیکی (PCT) مشخص نمود.

·         اندومتریوز خفیف یا متوسط

·         عدم امکان انزال درون واژن توسط مرد در اثر ناتوانی جنسی ( ناتوانی در ایجاد و حفظ حالت نعوظ )، و یا اختلالات ساختمانی آلت تناسلی، فلج اندام تحتانی مرد یا وجود انزال پس رونده

·         وجود مشکلات مربوط به تخمک گذاری در زنان

·         واژینیسم (انقباض غیرارادی عضلات واژن به نحوی که تماس جنسی را غیرممکن می سازد)

·         ناباروری با علل ناشناخته

روش انجام IUI

این روش نسبتا ساده و بدون درد است و تحت نظر پزشک، بدون بیهوشی انجام می شود. در این روش معمولا مایع منی در آزمایشگاه به طریق استمناء بدست می آید و در ظروف استریل مخصوص با روش خاصی فراوری شده، اسپرم های سالم و قوی از آن جدا شده، تحریک و شسته شده و سپس با استفاده از یک لوله باریک بنام کتتر (catheter) از راه واژن به داخل رحم زن پاشیده می شود.

 

در این روش با هدفِ افزایش شانس بارداری، از ابتدای سیکل قاعدگی با مصرف داروهای تحریک کننده تخمدان، تعداد تخمک های آزاد شده در سیکل مربوطه را به دو یا چهار تخمک افزایش می دهند. به این منظور با دستور پزشک معالج داروهای محرک تخمدان باید دقیقا با دوز مناسب و در زمان مشخص مصرف گردد. سپس به کمک سونوگرافی و مشاهده و پیگیری فولیکولهای تشکیل شده در تخمدان و اطمینان از طبیعی بودن وضعیت و رسیده شدن تخمک ها، داروی کمک باروری (HCG) به منظور القاء تخمک گذاری انجام می شود.

معمولا IUI حدود ۳۶ تا ۴۰ ساعت بعد از تزریق HCG انجام می شود. اما گاهی اوقات بنابر نظر پزشک و شرایط موجود برای افزایش میزان موفقیت، دوبار عمل IUI با فاصله یک روز، به طور متوالی انجام می گیرد.

 

با تعیین زمان دقیق انجام عمل IUI و اعلام آن به زوجین، مرد باید پس از ۵-۲ روز پرهیز از نزدیکی و خروج منی بهر طریق، در همان روز و در ساعت تعیین شده برای انجام IUI، نمونه ی اسپرم خود را به آزمایشگاه تحویل نماید. نمونه ی اسپرم باید به روش خودارضائی (استمناء) بدون استفاده از آب و صابون در ظرف استریل که توسط آزمایشگاه در اختیار مرد قرار می گیرد جمع آوری گردد. نمونه باید تازه بوده و حتی الامکان در محل آزمایشگاه تهیه شود و در صورت مقدور نشدن حداکثر طی ۱۵ دقیقه به آزمایشگاه برسد و در این مدت در دمای بدن نگهداری شود. نگه داشتن ظرف نمونه در کف دست و هاه کردن آن با دهان یا نگهداری آن در لباس زیر به این منظور توصیه میشود (از مجاورت با بخاری ماشین یا نور آفتاب خودداری نمایید). فراوری اسپرم بسته به شرایط هر نمونه تا زمان رسیدن به شرایط تزریق معمولا ۲ تا ۳ ساعت طول میکشد. با اعلام آماده بودن اسپرم توسط آزمایشگاه و همچنین آمادگی متخصص زنان و خانم برای تزریق، نمونه اسپرم آماده از دستگاه خارج و تحویل میگردد. هرچه فاصله زمانی تا لحظه تزریق کمتر باشد نتیجه موفقیت آمیزتر خواهد بود. در این فاصله اسپرم ها باید در دمای بدن نگهداری شوند. در زمستان و تابستان بهترین نحوه جابجایی اسپرم در دست در مجاورت دهان برای گرم گردن با بازدم و یا در داخل لباس زیر میباشد. هرگز نباید نمونه در مجاورت هوای آزاد یا دستگاههای تهویه یا آفتاب قرار بگیرد.

سپس اسپرم ها با استفاده از یک لوله ی پلاستیکی نازک به نام کتتر،به داخل رحم تزریق می گردند. پس از انجام IUI نیازی به بستری کردن بیمار وجود ندارد اما اکثر پزشکان ۳۰ الی ۶۰ دقیقه بیمار را روی تخت بی حرکت می خوابانند. بیمار نیازی به استراحت مطلق ندارد و می تواند کارهای عادی و روزمره ی خود را ادامه دهد ولی از کارها و ورزش سنگین بپرهیزید. آزمایش بارداری حداقل دو هفته پس از عمل IUI انجام شده و نتیجه ی عمل مشخص می گردد.

میزان موفقیت در IUI با توجه به عوامل موثر ذکر شده، بین ۶% تا ۲۶% در هر سیکل درمان می باشد. موفقیت این عمل به عوامل متعددی بستگی دارد. در مواردی که تعداد و کیفیت اسپرم های مرد مناسب باشد درصد موفقیت پس از استفاده از این روش بسیار بالاتر از افرادی است که به علت تعداد کم اسپرم ناچار به انجام این عمل می گردند. از طرفی بیماریهای زنان هم نقش مهمی در میزان موفقیت ایفا می نماید. سن زن و شرایط فیزیولوژیکی او در این زمینه نقش مؤثری دارد. بطور مثال اگر زن بیشتر از ۳۵ سال داشته باشد احتمال بارداری با این روش کاهش می یابد.

در صورتی که شرایط هورمونی و رحمی زن و شرایط اسپرم مرد طبیعی و خوب باشد و سن مادر بالا نباشد میتوان تا ۱۰ نوبت IUI را توصیه کرد که بهتر است هر ۳-۲ نوبت آن در ماههای پشت سرهم باشد. ولی اگر شرایط هریک از زوجین ضعیف یا نامطلوب باشد نهایتا ۳ نوبت IUI قابل توصیه است و بعد از آن روش های قوی تر درمان ناباروری مانند لقاح آزمایشگاهی (IVF) یا تزریق اسپرم به سیتوپلاسم تخمک در محیط آزمایشگاه (میکرواینجکشن یا ICSI) استفاده می‌شود.

 

پی گیریهای لازم بعد ازانجام عمل IUI

1- معمولا ۶ الی ۱۲ روز بعد از تخمک گذاری لانه گزینی جنین در هر قسمتی از رحم می تواند رخ دهد و لازم است ۲ هفته پس ازانجام IUI، تست حاملگی (βHCG) از طریق آزمایش خون انجام شود.

2- در صورت مثبت بودن نتیجه تست، لازم است پس از ۴۸ ساعت، مجددا جهت انجام تست حاملگی اقدام نمود. این تست جهت بررسی روند افزایش هورمون بارداری (βHCG) و تایید رشد جنین انجام می شود.

 

آیا میتوان جنسیت جنین را تعیین کرد؟

همیشه این موضوع مورد کنجکاوی زوج های جوان و خانواده ایشان بوده است. گاهی تمایل به تعیین جنسیت جنین یک علاقه شخصی است ولی گاهی دلایل پزشکی و وجود بیماریهای ارثی که فقط در میان یک جنس در خانواده به ارث میرسد چنین تمایلی را ایجاد میکند.

امروزه  برای تعیین جنسیت (قبل از تشکیل نطفه) مطالعات و بررسی های زیادی انجام شده است. بعضی مطالعات زمان اقدام برای بارداری را با تعیین جنسیت مرتبط می دانند و معتقدند اگر زمان اقدام برای بارداری در هفته اول روزهای بعد از پاک شدن از قاعدگی (هفته دوم سیکل قاعدکی) باشد و یا به عبارتی تخمک آماده باروری جوان بوده و تازه تشکیل شده باشد احتمال اینکه جنین حاصل از لقاح پسر باشد بیشتر است ولی در صورتی که هنگام نزدیکی مدتی از تشکیل و آزاد شدن تخمک گذشته باشد جنین به احتمال زیاد دختر خواهد شد. برای  استفاده  از این روش  خانم باید پریود های منظمی داشته باشد تا بتوان روزهای تخمک گذاری را دقیقاً مشخص کرد.

در همین حال بسیاری نوع تغذیه مادر و بعضاً پدر را در تعیین جنسیت موثر می دانند. گفته میشود چنانچه در زمان اقدام برای بارداری دهانه رحم با مواد قلیایی مثل جوش شیرین شسته شود احتمال تشکیل جنین پسر بیشتر خواهد بود و اگر با  مواد اسیدی مثل سرکه سفید رقیق شده شسته شود احتمالا جنسیت جنین دختر خواهد بود. و حتی گاه مصرف بعضی مواد غذایی قلیایی توسط مادر یا پدر را توصیه می کنند. موارد زیادی از موفقیت با این روشها مشاهده شده است ولی باید صادقانه گفت که راه اثباتی برای این موضوع که این روشها جنسیت جنین را تعیین کرده وجود ندارد. یعنی نمی توانیم ثابت کنیم که اگر این روشها مورد استفاده قرار نمی گرفت جنسیت جنین همان جنس مورد نظر می شد یا خیر. بنابراین بهتر است خانم هایی که برای بارداری اقدام می کنند رژیم تغذیه ای خود را تغییر ندهند و از تمام مواد غذایی مورد نیاز بدن بطور مساوی و مناسب استفاده کنند و سلامت خود و جنین خود را در درجه اول اهمیت قرار دهند.

امروزه روشهای سلولی-ملکولی برای بالابردن احتمال پسر یا دختر شدن جنین طی IUI وجود دارد که به تفاوت هایی مربوط است در خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و آنتی ژنی اسپرم هایی که کروموزوم Y دارند و پسرساز هستند با آنهایی که کروموزوم X دارند و دخترساز هستند. این روشها شانس بارداری با جنس دلخواه را به حدود  ۷۰ تا ۹۰ درصد رسانده اند. در صورت علاقمندی در این زمینه میتوانید با آزمایشگاه تماس بگیرید.

موثر ترین روش موجود، تعیین جنسیت تخم های تشکیل شده در طی IVF است تا قبل از کاشت تخم ها در رحم در مورد انتقال آنها تصمیم گرفته شود. به این روش PGD گفته میشود.

توصیه های عمومی جهت افزایش موفقیت IUI

1- انجام مقاربت جنسی بعد از IUI، شانس باروری را افزایش می دهد به شرط آنکه در هنگام IUI بیمار لکه بینی و یا خونریزی نداشته باشد که در این موارد مقاربت جنسی ۴۸ ساعت بعد از IUI انجام می شود.

2- در صورت استفاده از داروهای شیاف مانند که معمولا پس از انجام IUI تجویز می شود باید از شنا کردن پس از IUI خودداری شود، در غیر اینصورت هیچگونه ممانعتی جهت شنا کردن وجود ندارد.

3- بهتر است مصرف مکمل های بارداری مثل ویتامین ها، از روز بعد از IUI آغاز شود.

4- داشتن رژیم غذایی خوب، تمرینات ورزشی، عدم استعمال دخانیات و الکل و کاهش مصرف کافئین در زنان موفقیت باروری را افزایش می دهد.

5- در مردان داشتن رژیم غذایی سالم سرشار از آنتی اکسیدان (مثل سبزیجات و میوه ها)، مصرف مولتی ویتامین، نگه داشتن وزن در محدوده مناسب، انجام تمرینات ورزشی مرتب و مداوم، دوری از استرس (که با هورمونهای ضروری تولید کننده اسپرم تداخل ایجاد می کند)، اطمینان از عدم مسمومیت با فلزات سنگین، حشره کش ها و مواد شیمیائی موجود در حلالها که می تواند روی کیفیت و کمیت اسپرم ها تأثیر گذار باشد، روی میزان موفقیت IUI تاٌثیرگذار می باشد.

6- عدم استعمال دخانیات در مردان، استعمال دخانیات با دو مکانیزم ذیل برروی اسپرم ها تأثیر می گذارد:

a. منجر به تغییر شکل اسپرم ها می شود و در نتیجه اختلالات مربوط به نفوذ اسپرم در تخمک ایجاد می شود .

b. باعث تخریب DNA اسپرم ها می شود که هم مانع لقاح است و هم منجر به ایجاد مشکلات جدی برای جنین می شود، (مثل عقب ماندگی های رشدی- ذهنی) که بسیاری از چنین جنین هایی قبل از آنکه بارداری مشخص شود سقط و جذب میشوند. مشخص شده است که حتی جویدن تنباکو هم سبب کاهش تعداد اسپرم و هم سبب اختلالات نعوظی در آلت تناسلی مرد می شود.

7- خودداری مردان از استحمام با آب داغ و یا حمام داغ و یا حتی پوشیدن لباسهای تنگ که منجر به محدودیت در جریان گردش خون در بیضه ها می شود ودر نتیجه سلامت اسپرم ها را تحت تاٌثیر قرار می دهد.

8-  مصرف بعضی از آنتی بیوتیک ها می تواند بروی کیفیت اسپرم ها تاٌثیر بگذارد، بنابراین باید با پزشک متخصص ناباروری در مورد عدم مصرف این آنتی بیوتیک ها از چند هفته قبل از انجام IUI مشورت شود.

عوارض IUI

بسیاری از خانمهائی که عمل IUI را انجام داده اند، دردی شبیه انجام تست پاپ اسمیر داشته اند. با این وجود عبور کاتتر از گردن رحم بدلیل امکان ایجاد خراش های ریز، می تواند موجب لکه بینی، خونریزی و دردهای شکمی گردد. البته بسیاری از متخصصین ناباروری، علت دردهای شکمی را تخمک گذاری می دانند. در بیشتر مواقع بدلیل آنکه گردن رحم در هنگام تخمک گذاری نرم و کمی باز می شود عبور کاتتر احساس نمی شود.

در صورت آلوده بودن اسپرم تلقیحی، احتمال انتقال عفونت های منتقله از طریق تماس جنسی (STDs) وجود دارد. همچنین هنگام عبور کاتتر از واژن و سرویکس احتمال دارد کاتتر توسط عوامل میکروبی موجود در این نواحی آلوده شود و احتمال دارد این عوامل میکروبی به رحم انتقال پیدا کنند و موجب انتقال عفونت گردند که با مانیتورینگ صحیح و منظم ریسک انتقال عفونت به حداقل می رسد.

در صورتیکه شستشوی اسپرم ها بدقت صورت نگیرد و کمی از مایع سمینال که حاوی پروستاگلاندین ها (انقباض کننده عضلانی) می باشد وارد رحم شود می تواند انقباضات شدید رحمی، دردهای شکمی و حتی بی هوشی را در پی داشته باشد. در صورت تداوم درد، فقط استفاده از مسکن های حاوی استامینوفن ( مثل Tylenol) مجاز است و از مصرف مسکن های گروه NSAIDs مثل (Ibuprofen) باید خودداری شود.

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

میخواهید به بحث بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بیست − 6 =